Zatkany nos, uczucie ucisku w twarzy i katar to objawy, które wielu osobom kojarzą się z przeziębieniem. Jednak czasami te dolegliwości utrzymują się tygodniami, a nawet miesiącami, co wskazuje na przewlekłe zapalenie zatok. Jakie są jego przyczyny i kiedy warto skonsultować się z lekarzem?
Czym jest przewlekłe zapalenie zatok i co sprzyja jego rozwojowi?
Przewlekłe zapalenie zatok przynosowych to stan zapalny błony śluzowej utrzymujący się co najmniej przez 12 tygodni. Objawy są podobne jak w fazie ostrej (katar, zatkany nos, upośledzenie węchu, ból i ucisk głowy), choć raczej nie występują dolegliwości ogólne, takie jak gorączka.
Do najczęstszych przyczyn i czynników ryzyka przewlekłego zapalenia zatok zaliczamy m.in.:
- nieprawidłowości anatomiczne – skrzywiona przegroda nosowa, obecność polipów,
- alergie – przewlekły stan zapalny wywołany kontaktem z alergenem,
- obniżona odporność, w tym nawracające infekcje dróg oddechowych,
- czynniki środowiskowe – zanieczyszczone powietrze, dym tytoniowy, suche powietrze,
- choroby współistniejące – np. astma czy refluks żołądkowo-przełykowy[1].
Kiedy objawy zapalenia zatok wymagają konsultacji lekarskiej?
Typowe symptomy przewlekłego zapalenia zatok to:
- zatkany nos i trudności w oddychaniu,
- przewlekły katar lub wydzielina spływająca po tylnej ścianie gardła,
- ból i uczucie rozpierania w okolicy twarzy,
- zmniejszenie lub utrata węchu,
- ból głowy,
- przewlekłe zmęczenie.
Do lekarza warto zgłosić się, jeśli objawy te trwają ponad 12 tygodni lub nawracają kilka razy w roku. Konsultacji wymagają również dolegliwości o dużym nasileniu, takie jak wysoka gorączka, silny ból twarzy czy głowy lub obrzęk w okolicy oczu, a także sytuacja, w której samodzielne leczenie nie przynosi poprawy.
Jak leczy się przewlekłe zapalenie zatok?
Leczenie przewlekłego zapalenia zatok jest złożone i często wymaga łączenia kilku metod, do których zaliczamy:
- leki przeciwzapalne i przeciwbólowe, np. paracetamol czy ibuprofen,
- środki obkurczające błonę śluzową nosa, np. spray z ksylometazoliną, który doraźnie poprawia drożność dróg oddechowych,
- glikokortykosteroidy donosowe – zmniejszają przewlekły stan zapalny, jednak na dłuższą metę powinny być stosowane pod kontrolą lekarza,
- antybiotyki – stosowane tylko wtedy, gdy infekcja ma podłoże bakteryjne,
- domowe sposoby, takie jak inhalacje z soli fizjologicznej, aerozole z wodą morską czy płukanie zatok.
Objawy zapalenia zatok mogą złagodzić także kapsułki zawierające kompozycję olejków eterycznych – eukaliptusowego, mirtowego, cytrynowego i pomarańczowego. Zawarte w nich składniki pobudzają wydzielanie wodnistego płynu, który miesza się ze śluzem w zatokach i rozrzedza go. Co więcej, wzmacniają ruchy rzęsek na nabłonku dróg oddechowych, wspierając w ten sposób naturalne mechanizmy ich oczyszczania.
Wspomniane olejki eteryczne wykazują również właściwości przeciwbakteryjne i przeciwzapalne. Dzięki temu mogą zmniejszyć nasilenie objawów zapalenia zatok, poprawić komfort codziennego funkcjonowania i skrócić czas trwania choroby[2].
Przewlekłe zapalenie zatok to choroba, której nie należy bagatelizować. Wizyta u lekarza jest konieczna do ustalenia przyczyny problemu i dobrania odpowiedniego leczenia. Wczesna diagnoza to klucz do skutecznej terapii i lepszej jakości życia.
[1]Bielecki, P., Sieśkiewicz, A., Garkowski, M., Rogowski, M., & Kowal, K. (2017). Przewlekłe zapalenie zatok obocznych nosa: spojrzenie alergologa i laryngologa. Alergologia Polska, 4(2): 68-76.
[2]Rapiejko P., Talik P., Jurkiewicz D., Nowe możliwości leczenia ostrego zapalenia zatok przynosowych zgodnie z EPOS 2020, Otolaryngologia Polska 2021, 76(1): 29-39.
Ireneusz
